Het afschaffen van plastic rietjes helpt nauwelijks

  • 0
Plastic rietjes versus de rest van het zwerfafval

Het afschaffen van plastic rietjes helpt nauwelijks

Een aantal grote bedrijven heeft beloofd te stoppen met het verstrekken van plastic rietjes. Hoe effectief is dit in de strijd tegen zwerfafval en plastic soep? Zwerfinator deed een analyse van ruim 300 kilometer zwerfafvalonderzoek en concludeert: een prachtige kleine stap, maar geen reden om te juichen, want één zwaluw maakt nog geen zomer.

Noot vooraf van de Zwerfinator: Voordat u direct in de verdediging schiet wil ik graag benadrukken dat ik voorstander ben van het afschaffen van plastic rietjes en ik wil ook elk bedrijf dat deze stap zet bedanken en complimenteren. Ik wil dit geenszins tegenwerken en moedig andere bedrijven aan om zo dapper te zijn hetzelfde te doen. Ik gebruik zelf al jaren geen plastic rietjes meer en ook mijn kinderen van 3 en 5 jaar overleven prima zonder. Ze zijn in blakende gezondheid. In maart 2016 introduceerde ik al de hashtag #rietverdriet voor rietjes die gevonden worden op straat. Omdat ik me er aan ergerde en vind dat er wat tegen gedaan moet worden. Het enige wat ik met dit artikel wil laten zien is dat rietjes slechts voor een heel klein deel bijdragen aan het probleem van zwerfafval en plastic vervuiling en we dus nog veel meer moeten doen om dit te voorkomen.

Single-use plastics: A Roadmap

Onlangs brachten de Verenigde Naties een rapport uit, getiteld “Single-use plastics A Roadmap”. Hierin wordt een overzicht van de tien belangrijkste acties die landen kunnen nemen. De Verenigde Naties bevelen hierin een lijst aan maatregelen aan, waarbij dit de eerste twee zijn. (Bron )

  1. Analyseer wat de meest problematische plastic producten zijn en bestrijd deze.
  2. Overweeg wat de beste maatregelen zijn om het probleem op te lossen.

De Zwerfinator is hier inmiddels bijna twee jaar mee bezig. Hij doet nauwkeurig gedetailleerd onderzoek naar zwerfafval. Hij raapt hierbij op de trajecten die hij loopt elk stuk zwerfafval op, maakt er een foto van met de app Litterati (die ook de locatie opslaat) en voegt hier vervolgens data aan toe over soort, grondstof, merk et cetera. Op deze manier heeft hij veel gegevens verzameld over zwerfafval. Deze gegevens analyseert hij vervolgens en doet op basis hiervan gerichte adviezen.

In de onderzoeken die hij onder andere in opdracht van gemeenten doet heeft hij inmiddels meer dan 300 kilometer minutieus onderzocht. Bij een groot deel van deze onderzoeken heeft hij het zwerfafval ook gescheiden in diverse groepen en daarna gewogen, omdat alleen tellen in zijn ogen een te beperkt beeld geeft. Gewicht en volume bepalen ook de impact op de omgeving en het milieu.

Het aandeel klein plastic

Onlangs werd aangekondigd dat het kabinet werkt aan een beleid waarmee een einde wordt gemaakt aan wegwerpplastic als wattenstaafjes, rietjes, bestek en borden. Een zeer nobel streven, waarvan de impact niet duidelijk is omdat er geen goede metingen en tellingen zijn. Vraag die vervolgens rijst: is dit de meest logische stap als er wordt gewerkt volgens de aanbevelingen van de Verenigde Naties?

Zwerfinator raapte in 315,5 kilometer in totaal 87.073 stuks zwerfafval op. Hiervan waren  52.326 stuks geheel of deels van plastic. Het totaal aan opgeraapte plastic messen, vorken, lepels, wattenstaafjes, roerestaafjes, rietjes, deksels en borden bedroeg 3939. Een simpele rekensom wijst uit dat deze artikelen in totaal dus slechts 7,53 procent van het plastic zwerfafval en slechts 4,53 procent van het totale zwerfafval bedraagt. Als we in aantallen meten.

Klein plastic in zwerfafval

Klein plastic in verhouding tot het totale plastic zwerfafval

Als we in gewicht meten komt dit nog lager uit. In de 1-100-200 #zwerfie-challenge vormden messen, vorken, lepels, wattenstaafjes, roerestaafjes, rietjes, deksels en borden gezamenlijk 4,25 procent van het totaal aan zwerfafval in aantallen. Het totaalgewicht hiervan was 3,7 kilo. Op het totaal van 286,4 kilo zwerfafval was dit dus slechts 1,29 procent.

Het aandeel rietjes

In 315,5 kilometer zwerfafvalonderzoek vond de Zwerfinator 1286 plastic rietjes, 1,48 procent van het totaal, 2,46 procent van het plastic zwerfafval en slechts op nummer 14 in de lijst van de meest voorkomende soorten zwerfafval.

In gewicht gemeten droegen plastic rietjes in zijn onderzoeken slechts voor 0,19 procent bij aan het zwerfafval.

315 kilometer zwerfafval onderverdeeld naar soort

De 20 meest gevonden soorten zwerfafval

Opmerking: In dit overzicht zijn de sigarettenfilters niet meegenomen omdat ze niet in alle onderzoeken zijn meegenomen. In de onderzoeken waar ze wel zijn meegenomen staat deze categorie in aantallen meestal op nummer 1 of 2. Omdat filters zeer licht zijn maken ze weinig impact qua gewicht. Het meenemen van filters in de tellingen zou ertoe leiden dat het het aandeel klein plastic in aantallen nog kleiner zou worden, qua gewicht zou het weinig uitmaken.

Rietjes versus plastic flesjes

Tegenover de 1286 plastic rietjes werden 2685 plastic flesjes gevonden. In aantallen gemeten dus respectievelijk 3,08 en 5,14 procent van het plastic zwerfafval. Een rietje weegt (afgerond naar boven) 1 gram en een plastic flesje weegt gemiddeld 25,4 gram. In aantallen dragen plastic flesjes dus meer dan twee keer zoveel bij aan de plastic vervuiling en in gewicht gewogen meer dan 50 keer zoveel.

Plastic #zwerfie rietjes versus plastic flesjes

De verhouding tussen plastic rietjes en plastic flesjes in het zwerfafval

Vanuit dat oogpunt is het dus veel logischer om meer prioriteit te geven aan het bestrijden van plastic flesjes in het zwerfafval dan aan rietjes. Daar waar wordt gesproken over het stoppen met of verbannen van rietjes zijn er voor plastic flesjes afspraken gemaakt dat er statiegeld wordt ingevoerd indien er over twee jaar niet minimaal 70 procent minder plastic flesjes in het zwerfafval liggen, waarvoor de verantwoordelijkheid bij de industrie wordt gelegd.

Naar mening van de Zwerfinator zijn er geen goede landelijke objectieve zwerfafvalmetingen en is er geen deugdelijke nulmeting gedaan op basis waarvan deze afspraak kan worden getoetst. Derhalve zal er dus niet kunnen worden bewezen dat de industrie niet aan de afspraken heeft voldaan. Daardoor is het hoogst twijfelachtig is dat deze afspraken inderdaad zullen leiden tot het uitbreiden van statiegeld naar kleine flesjes over twee jaar.

McDonald’s

McDonald’s is één van de grootste leveranciers van zwerfafval. Van de 87.073 stukken zwerfafval waren er 1877 herkenbaar als afkomstig van McDonalds. Dat is 2,16 procent van het totaal. Hiervan waren 132 rietjes, ofwel 7,03 procent zwerfafval van McDonald’s. Van de 1877 stuks bevatten 1356 stuks plastic. Het aangekondigde besluit van McDonald’s om plastic rietjes te vervangen  kan er dus toe leiden dat het plastic zwerfafval van McDonalds 9,73 minder kan worden en het aantal plastic rietjes op straat 10,26 procent. Dat lijkt een aardige stap vooruit, is maar uiteindelijk ook slechts 0,25 procent van het totale aan stukken plastic zwerfafval.

IKEA

Ook IKEA kondigde onlangs aan te stoppen met het gebruik van plastic rietjes en al het andere eenmalige plastic in de eigen restaurants. Een prachtige beslissing die helaas weinig effect zal hebben op het zwerfafval. Tijdens de ruim 315 kilometer onderzoek die Zwerfinator deed in zes plaatsen op tal van verschillende soorten locaties werden in totaal 5 stukken zwerfafval gevonden die te herkennen waren als afkomstig van IKEA. IKEA levert een grotere bijdrage aan de strijd tegen zwerfafval door de wasmanden die ze verkopen en waar tal van zwerfafvalrapers – waaronder de Zwerfinator – gebruik van maken bij het rapen van zwerfafval.

Conclusie

Het besluit van bedrijven om te stoppen met het gebruik van plastic rietjes is een mooie stap die hopelijk een opmaat is naar vervolgstappen die écht effect zullen sorteren op de hoeveelheid zwerfafval en plastic soep. Daarnaast is het een duidelijk signaal dat bedrijven inzien dat ze medeverantwoordelijk zijn voor het probleem van plastic vervuiling. Net zoals dat elk stuk opgeraapt zwerfafval pure winst is, is deze kleine stap dat ook. Toch is het nog veel te vroeg om te juichen. Vooralsnog rapen vrijwillige #zwerfie-rapers wereldwijd vele malen meer plastic zwerfafval op dan er wordt voorkomen door te stoppen met plastic rietjes. Er moet veel nog meer gebeuren op tal van verschillende manieren.

Afsluiting en oproep

Zwerfinator roep de media op scherp en kritisch te blijven bij de berichtgeving en het bedrijfsleven om nog veel meer van dit soort stappen te zetten. De centrale overheid wil hij vragen om beleid te gaan maken op basis van goede eerlijke metingen en cijfers en ook op basis daarvan te gaan monitoren of genomen maatregelen effect hebben en welke effecten ze hebben. Een beleid om het aantal plastic flesjes terug te dringen kan bijvoorbeeld als effect hebben dat er het aantal blikjes in het zwerfafval toeneemt. Daarnaast verzoek ik de beleidsmakers zich niet te veel te laten leiden door de diverse lobby’s.

Uitnodiging

Vandaag heeft de Zwerfinator de laatste stukken zwerfafval opgeraapt van een groot onderzoek naar zwerfafval in en voor gemeente Purmerend. Na het afronden van de rapportage zal hij een uitgebreid rapport maken over zijn bevindingen van diverse onderzoeken van de afgelopen anderhalf jaar. Doel hiervan is vooral om te laten zien op welke manier nauwkeurig zwerfafvalonderzoek op diverse manieren en nivo’s kan bijdragen leveren aan het bestrijden en vooral voorkomen van zwerfafval en plastic soep.

De Zwerfinator nodigt journalisten, beleidsmakers, CEO’s, geïnteresseerden en vooral staatssecretaris van Veldhoven van harte uit om een keer een stuk mee te lopen tijdens één van zijn onderzoeken zodat hij één en ander verder kan toelichten en ook direct kan laten zien wat hij bedoelt.

Purmerend, 26 juli 2018


About Author

Dirk Groot

Beroep: superheld - Vecht tegen: zwerfafval en Plastic Soep - Superkracht: kan in 1 seconde een #zwerfie rapen - Geeft gastlessen, lezingen en advies.

Leave a Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.