Er is veel te doen rond de nieuwe chipsverpakkingen van Lays. Dat zijn nu dozen in plaats van zakken. Volgens PepsiCo heeft het veel voordelen voor de consument, die daar volgens berekening van snackrecensent Eke Bosman wel 54% meer voor moet betalen. Zwerfinator vindt chips geen primaire levensbehoefte en over smaak valt prima te twisten, maar er zijn genoeg alternatieven op de markt. Wie zoveel wil betalen doet dat vrijwillig en daar hebben we het nu verder niet over.
Er zijn veel emotionele voor- en tegenargumenten, maar Zwerfinator werd getriggerd door de tekst “NEW RECYCLABLE WITH PAPER” op de doos. Dat is op zich mooi natuurlijk, de chipszakken van Lays zijn nu van plastic en aluminium die zo aan elkaar gehecht zijn dat ze niet recyclebaar zijn en dus ook niet bij het plastic afval mogen. Maar bestaat de doos dan alleen uit karton of zit er toch nog plastic en aluminium in? Dat vroeg Zwerfinator zich af.
Dus hij kocht een doos Lays Max om dat nader te onderzoeken en kondigde dat aan op social media, waar direct veel reactie op kwam. Nadat de doos met de familie met smaak was leeggesnaveld werd de verpakking in een bak met water gezet om de verpakking te ontmantelen zoals Zwerfinator al eerder deed.
Na een nachtje weken viel de doos in vier delen uiteen, zoals op deze foto is te zien.
Een paar van de afzonderlijke delen bestonden nog uit verschillende lagen, dus werden die weer in het water gelegd, waarna de verpakking kon worden ontleed tot negen delen.
Na nog wat langer weken van de delen die uit verschillende materialen bestaan en zorgvuldig gepeuter en gefriemel was de verpakking uiteindelijk ontleed in 11 delen: 5 van karton en 6 van plastic en/of aluminium.
Volgens de instructie op de verpakking mag het membraan bij het restafval en de rest bij het oud papier. De gemiddelde consument zal net als de Zwerfinator niet precies weten wat het membraan is, maar vermoedelijk is dat het slappe deksel waarmee de binnenzak is afgesloten en die bestaat uit plastic en aluminium. Dat is het middelste vierkantje op de foto hierboven.
De rest mag dus volgens Lays allemaal bij het oud papier. Inclusief het plastic en het aluminium. Deze lagen zijn niet makkelijk te verwijderen, dus de consument die netjes volgens de instructie de verpakking bij het oud papier gooit vervuilt deze stroom onbedoeld. En of de papierboer er blij mee is, dat is natuurlijk ook maar de vraag.
De doos heeft veel overeenkomsten met een drankkarton (#pakzooi), dus zou de verpakking beter bij het PMD kunnen worden gedaan. Hierbij moet wel de kanttekening worden gezet dat de recycling daarvan ook nogal gebrekkig is. Hooguit wordt er van het kartonnen deel dan toiletpapier of golfkarton gemaakt. De rest wordt verbrand.
Na het scheiden werden de verschillende delen ook nog gewogen op de keukenweegschaal. De kartonnen delen wogen daarop 53 gram en de delen van plastic en aluminium 11 gram. Als we ervanuit gaan dat het karton inderdaad zou worden gerecycled, dan betekent dit dat 83% van de verpakking recyclebaar is. Dat is op zich een aardige score.
Maar nu vond Zwerfinator gister op straat ook een gewone chipszak van Lays. Die werd ter vergelijking ook even op de weegschaal gelegd en die woog slechts 8 gram.
Dit betekent dus dat er in de nieuwe doos meer plastic en aluminium zit dan in de gewone chipszak van Lays. Er rekening mee houdend dat er onnauwkeurigheden in de keukenweegschaal kunnen zitten gaan we er nu even van uit dat er net zoveel plastic en aluminium in de doos zit als in de zak. En dat is merkwaardig omdat er in die zak 150 gram chips zit en in de doos 125 gram. Net zoveel plastic en aluminium dus voor 16,7% minder chips.
En dan nog tot slot die 53 gram karton. Die wordt dan hopelijk gerecycled, of nou ja, gedowncycled. Maar die is dus eigenlijk gewoon een extra omhulsel rond de chipszak. Als die niet had bestaan had die ook niet te hoeven worden geproduceerd, ingezameld en gerecycled. Of verbrand, want dat gaat natuurlijk met de meeste van deze pakken gebeuren. Allemaal overbodig materiaalgebruik.
En nergens op de verpakking kan Zwerfinator het FSC-keurmerk vinden. Dus het karton is hoogstwaarschijnlijk niet afkomstig uit duurzame bronnen. Anders hadden ze dat heus wel op de verpakking gezet, daar scheppen bedrijven graag over op.
U mag zelf allerlei conclusies trekken naar aanleiding van dit onderzoekje. Zwerfinator vindt dat PepsiCo hier gewoon een gedrocht van een verpakking op de markt zet, maar maakt zich er vooral druk over dat er nog steeds geen goede wetgeving is om dit soort misstappen – die in strijd zijn met elke duurzaamheidsgedachte – te voorkomen.
Tot slot: Er bestaan ook gewoon chipszakken die alleen van plastic zijn. Zonder aluminium laagje. Die zijn wel te recyclen. Daar had PepsiCo ook voor kunnen kiezen. Maar dat deden ze dus niet.
PS: Wilt u de Zwerfinator financieel steunen? Dat kan via een donatie aan de Zwerfinator Foundation (ANBI) via deze link.