Gister lazen we in het nieuws dat het kabinet geen heil ziet in een nationaal verbod op wegwerpplastics. Het nieuws gaat vooral over vapes en sigaretten en nog een beetje over de #zuigzak. In de Kamerbrief waar het nieuws op is gebaseerd wordt ook nog wat gezegd over plastic in vuurwerk, maar dat probleem hebben de Plastic Avengers al jaren geleden getackeld.
En er is veel meer te melden dan dit. Bij de Kamerbrief zit ook de Nederlandse inbreng voor de evaluatie van de Europese regels voor wegwerpplastic (SUP). Daarin stelt Nederland voor om meer vervuilende producten onder de SUP-richtlijn te brengen.
Nederland stelt verboden of beperkingen voor met betrekking tot:
- Plastic sigarettenfilters
- Wegwerpvapes
- Plastic folie rond sigarettenpakjes
- Plastic ijsstokjes en lollystokjes
- Plastic deksels op bekers
- Plastic verpakkingen rond rietjes
- Plastic broodclips
- Kunstsneeuw en confetti met plastic
- Kauwgom met plastic
En vraagt ook nog om extra aandacht voor plastic wegwerphandschoenen bij tankstations.
Mooi lijstje
Dat is een mooi lijstje wat de Zwerfinator betreft. Hij kent dit lijstje. Ze staan namelijk bijna allemaal op de lijst met aanbevelingen die hij samen met de Plastic Soup Surfer en een aantal andere zwerfafvalrapers deed tijdens overleggen met het ministerie.
Tijdens het eerste overleg gaf de Zwerfinator een presentatie over maatregelen die wel en niet werken tegen plastic vervuiling door zwerfafval, gebaseerd op zijn onderzoeken. Daarnaast was de presentatie aangevuld met inzichten en ideeën van andere zwerfafvalrapers. Een overzicht van de sheets staat hieronder. Onlangs hoorde Zwerfinator tijdens een lezing bij de NVRD dat deze presentatie flink zijn rondgang had gedaan binnen de overheid en andere instanties.
In de presentatie zoomde de Zwerfinator vooral in op soorten plastic zwerfafval waarvan er al afbreekbare alternatieven zijn die ook al jaren in het zwerfafval worden gevonden. De plastic varianten kunnen dus gewoon worden verboden. Daar is geen uitvinding of innovatie meer voor nodig.
Operatie #Bakzeil
De aanleiding voor de overleggen was Operatie #Bakzeil die begon in januari 2024. Met deze campagne maakten zwerfafvalrapers door het hele land foto’s van etensbakjes in het zwerfafval. Hieruit bleek dat de helft van alle etensbakjes in het zwerfafval van karton is. Dat had de Zwerfinator ook al gezien in zijn eigen onderzoeken. Onze vraag was vooral waarom die andere helft, die voornamelijk van plastic is, niet gewoon wordt verboden.
De campagne was een reactie op de inmiddels weer afgeschafte Plastictoeslag. We voorzagen dat die maatregel geen enkel effect zou hebben op het zwerfafval en het plastic in het zwerfafval. Wat je onderweg koopt is al duur, tien cent extra betalen verandert het aankoopgedrag van mensen niet. Bovendien krijg je het geld niet terug zoals bij statiegeld, dus ook na de consumptie verandert het gedrag niet. Daar komt nog bij dat bedrijven die plastictoeslag gewoon zelf mochten houden. Het was geen belasting die afgedragen moest worden. Wie niet veranderde en gewoon plastic bleef gebruiken verdiende daar zelfs geld aan. Geen wonder dus dat de maatregel niet werkte en inmiddels weer is afgeschaft.
Op 17 december 2024 boden de Plastic Avengers het rapport van Operatie Bakzeil aan aan de Commissie voor Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede Kamer. De centrale boodschap was: “Als het zonder plastic kan, doe het dan!”. Kamerlid Geert Gabriëls zorgde er vervolgens voor dat de staatssecretaris met zwerfafvalrapers in gesprek zou gaan over dit onderwerp. En zo geschiedde. De staatssecretaris nam zelf dan wel geen deel aan de gesprekken, maar we zaten op de goede plek op het juiste ministerie. Zo blijkt nu.
Toch een beetje te makkelijk
Het is natuurlijk fantastisch dat de regering deze punten meeneemt richting de EU. Maar toch bekruipt Zwerfinator het gevoel dat het een beetje te makkelijk is. Alleen maar aanbevelingen doen, dat is eigenlijk niks doen. De Nederlandse regering kan zelf ook gewoon directe stappen zetten en bepaalde plastic artikelen verbieden. België deed dat bijvoorbeeld met het lollystokje. Als gevolg daarvan vinden we in Nederland ook steeds minder plastic lollystokjes. Dan kunnen wij dat ook met bijvoorbeeld de broodsluiter of het patatbakje. De regering had best wat meer ballen mogen tonen.
En ook had de regering dit soort dingen zelf al jaren geleden kunnen verzinnen als de overheid op een veel betere en modernere manier zwerfafvalonderzoek zou doen. Er is nu in Den Haag veel te weinig informatie en kennis over zwerfafval. En dan wordt het moeilijk om goed beleid te maken. Op 23 juni gaan de Plastic Avengers naar de Tweede Kamer om daar meer over te vertellen in het kader van de campagne Operatie #Zuigzak.
Epiloog
Twee en een half jaar na het begin van Operatie #Bakzeil heeft deze campagne geleid tot deze voorstellen richting de EU. Voorstellen die de kern raken van deze campagne.
Het zijn voorstellen van gewone mensen. Van zwerfafvalrapers. Maar wel van zwerfafvalrapers die veel meer doen dan alleen maar zwerfafval oprapen. Zwerfafvalrapers die ook meten, onderzoeken en nadenken. En vooral zwerfafvalrapers met een ideaal.
Aan iedereen die meegeholpen heeft aan Operatie #Bakzeil nog maar weer eens heel erg veel dank. Jullie zijn van onschatbare waarde.
POWER TO THE PICKERS!!!!!!!!!!!!!
PS: Wilt u de Zwerfinator financieel steunen? Dat kan via een donatie aan de Zwerfinator Foundation (ANBI) via deze link.