Den Haag, 24 juni 2026
In een vlammend betoog hebben Dirk Groot (De Zwerfinator) en Merijn Tinga (de Plastic Soup Surfer) gistermiddag geprobeerd leden van de commissie Criculaire Economie van de Tweede Kamer te overtuigen van het belang van zwerfafvalonderzoeken met moderne technieken in de strijd tegen plastic vervuiling door zwerfafval.
Groot en Tinga, samen ook bekend als de Plastic Avengers, hielden hun betoog bij de aanbieding van het rapport van hun campagne Operatie Zuigzak, een groot burgeronderzoek naar drinkzakken (zoals Capri-sun en Breaker ) in het zwerfafval. Ze boden al eerder rapporten aan over onder andere de groei van de drankkartons in het zwerfafval (Project Pakzooi), het zwerfafvalrisico van verpakkingen (Operation Overload) en de etensbakjes in het zwerfafval (Operatie Bakzeil).
“Het doel van de campagne was de grote toename van de drinkzakken in het zwerfafval onder de aandacht te brengen bij de Tweede Kamer” zegt Groot “Wij zien een verdubbeling sinds 2020, we vinden nu bijna net zoveel drinkzakken als plastic flesjes. Maar in de onderzoeksrapporten van de overheid wordt er niets over gemeld. Ondertussen probeert de industrie het verbod op het plastic rietje in de zuigzak ongedaan te maken omdat die nu recyclebaar is en ze beloven in de toekomst met een recyclebare zuigzak te komen. Maar daar heb je niets aan zonder een goed inzamelsysteem en in de natuur is dat recyclebare plastic net zo schadelijk.”
Tinga voegt hier aan toe: “Gedurende het project kregen we steeds meer het idee dat het goed is om dit onder de aandacht te brengen, maar dat we in een patroon vervallen. Wij constateren iets, doen een onderzoek, gaan ermee naar de Tweede Kamer, een kamerlid stellen vragen en soms komt er een actie of toezegging uit voort. Dan valt het kabinet, komt er een nieuwe Tweede Kamer en een nieuwe regering en dan is iedereen al weer alles vergeten of wordt er alleen gesproken over de nieuwste zwerfafvalhype in de media.”
Vervolgens leggen ze uit hoe het dan gaat. Er komen Kamervragen, de Staatssecretaris gaat het uitzoeken, een paar maanden later komt er antwoord dat er geen duidelijke cijfers over zijn en als het belangrijk genoeg wordt geacht, dan wordt er een extern onderzoeksbureau ingeschakeld dat ook geen cijfers kan vinden bij de overheid en opvallend vaak wordt dan de Zwerfinator geraadpleegd. Uiteindelijk komt er dan een rapport vol theorieën en meningen waarbij de focus wordt verlegd van zwerfafval naar recycling. Terwijl de vraag over zwerfafval ging. En dan zijn we zo een paar jaar verder.
“Neem nou de recente kamerbrief van de Minister, ze schrijft dat er geen maatregelen komen met betrekking tot de drinkzakken. Het besluit wordt gebaseerd op een rapport uit 2024 waarin geen cijfers over zwerfafval staan.” zegt Tinga. Groot vult aan dat in dezelfde brief ook wordt verwezen naar het verdwijnen van plastic uit vuurwerk. “Dat was het directe gevolg van onze Operatie Knetterbal in 2019, zonder overheidsbemoeienis, wel alweer zes jaar geleden, wij meten en weten dat er al sinds 2020 bijna geen plastic mee in vuurwerk zit. Daar was geen duur onderzoeksbureau voor nodig.”
Wel positief zijn ze over de aanbeveling die de regering doet in de evaluatie van de SUPD-maatregelen over het nemen van maatregelen tegen plastic artikelen die vaak in het zwerfafval worden gevonden, maar waar al lang afbreekbare alternatieven voor zijn en die ook in het zwerfafval worden gevonden. Waarna ze wel nog even vermelden dat 80% van dat lijstje rechtstreeks is overgenomen uit de adviezen die de Plastic Avengers hebben gedaan in gesprekken op het ministerie.
“Daar zijn we trots op, maar aan de andere kant is het van de zotte dat het steeds maar van ons moet komen. Wij zien allerlei ontwikkelingen in het zwerfafval en omdat we op een moderne manier zwerfafvalonderzoek doen met foto’s en AI-beeldanalyse verzamelen we razendsnel gedetailleerde data die de ontwikkelingen staven. En de overheid staat nog steeds met een methode uit de jaren negentig te turven op lijsten waarop alleen gegroepeerde zwerfafvalsoorten staan. Geen enkel detail, zoals inhoud, formaat of merk, wordt hierbij vastgelegd en verschillende soorten zwerfafval worden voor het gemak gewoon meteen samengevoegd tot één soort!” zo zegt Groot enigszins verontwaardigd.
“Het systeem is niet alleen een ouderwets systeem, het is ook een rigide systeem.” vult Tinga hem aan. “Als er een nieuwe soort zwerfafval verschijnt, zoals nu de plastic bekers met ijsklontjes, dan is het systeem niet in staat daar snel op te reageren. Er worden geen inhoud en merk van een plastic beker vastgelegd, alleen dat het een plastic beker is. Er moeten nieuwe categorieën worden aangemaakt. Dat is extra werk voor de onderzoekers en maakt de turflijst onwerkbaar.
En dat terwijl wij dat met onze AI wel allemaal direct vastleggen. We administreren die nieuwe bekers nu al als aparte categorie en kunnen zelfs terugkijken in het verleden doordat we foto’s hebben. Groeperen doen we achteraf wel, op verschillende manieren. En als de overheid het dan toch apart gaat vastleggen, dan is dat op zijn vroegst volgend jaar.
Uiteindelijk komt het volgens de Plastic Avengers uit op twee kernvragen: Waarom hebben wij betere en gedetailleerdere cijfers dan de overheid. En waarom onderzoekt de overheid de plastic vervuiling van de natuur zelf veel beter dan het zwerfafval dat die vervuiling veroorzaakt?”
In de motie die ze aanboden sturen ze er op aan dat de overheid beter, slimmer, sneller, en efficiënter zwerfafvalonderzoek gaat doen, waarbij gebruik wordt gemaakt van fotografie, beeldherkenning en AI-analyse en daarbij gebruik maakt van de kennis en ervaring die zwerfafvalrapers en NGO’s al hebben opgedaan op dit vlak.
“Als de overheid blijft doormodderen zoals ze nu doet, dan staan we hier elk jaar tot ver voorbij ons pensioen weer opnieuw met een rapport terwijl er structureel niet echt iets aan de problematiek wordt gedaan. Alle aandacht en bewondering die onze strijd oplevert is leuk, maar daar doen we het niet voor. We willen het probleem van plastic vervuiling door zwerfafval gericht en structureel aanpakken. En dat kan alleen met goede data. En als wij die kunnen verzamelen op een efficiënte, effectieve en betaalbare manier, dan moet de overheid dat ook kunnen”
Hieronder te tekst van de motie die de Plastic Avengers meegaven aan de aanwezige kamerleden
