Tag Archives: statiegeld

  • 0
Het effect van statiegeld

76 procent minder plastic flesjes op straat door statiegeld

Category:News,Onderzoek Tags : 

Volgens het meest recente rapport van de Zwerfinator liggen er inmiddels 76 procent minder flesjes voor water, limonade en frisdrank op straat dan voor de uitbreiding van statiegeld. “Het gaat de goede kant op, maar er zitten nog veel verbeterpunten in het huidige systeem. Alleen als we deze aanpakken én als we statiegeld invoeren op alle plastic flesjes kunnen we een vermindering van negentig procent halen”.

Samenvatting rapport

  • Het aantal plastic flesjes met statiegeldplicht nam 76 procent af
  • Het aantal plastic flesjes zonder statiegeldplicht bleef gelijk
  • Het totaal aantal plastic flesjes nam 69 procent af
  • Het aantal blikjes nam 14 procent toe
  • De hoeveelheid overige drankverpakkingen bleef gelijk
  • Om 90 procent afname te realiseren is statiegeld op alle plastic flesjes nodig en moeten de huidige tekortkomingen worden opgelost.
Lees meer

Het rapport kunt u via deze link downloaden

Het onderzoek

Dirk Groot, ook bekend als de Zwerfinator, doet sinds 2016 gedetailleerd onderzoek naar zwerfafval. Hij doet dit op eigen initiatief, maar ook voor gemeenten en bedrijven die hij zo helpt hun zwerfafvalprobleem te doorgronden en te verminderen. Sinds 2017 doet hij daarnaast gestructureerd onderzoek naar drankverpakkingen. Hij raapte en registreerde hierbij 100.431 drankverpakkingen over een afstand van 2886,5 kilometer in 64 verschillende gemeenten. “Van Goes tot Groningen” voegt hij daar zelf graag aan toe. Zijn data wordt sinds 2019 ook meegenomen in rapportages van Rijkswaterstaat over dit onderwerp.

Gaten in statiegeldwet

De statiegeldwet schrijft voor dat er alleen statiegeld hoeft te worden geheven op plastic flesjes voor water, limonade en frisdrank. Van deze flesjes vond Zwerfinator in de eerste helft van 2022 76 procent minder dan voor de uitbreiding van statiegeld. Er hoeft geen statiegeld te worden geheven op plastic flesjes voor vruchtensap, zuivel en alcoholische dranken. De hoeveelheid hiervan van in het zwerfafval is ongeveer hetzelfde gebleven. De afname van de totale hoeveelheid plastic flesjes komt hierdoor uit op 69 procent.

Groot: “Ik kan nog positiever rekenen. Het aantal plastic flesjes zonder statiegeld op straat is zelfs 85 procent minder. Maar dat roept wat vraagtekens op. Laten we het maar bij 76 procent houden. Ik zie in elk geval dat het aantal flesjes op straat inmiddels al weer maanden stabiel is en er zit geen statiegeld op de meeste plastic flesjes die ik vind. Dit komt omdat het etiket is verdwenen, het oude of buitenlandse flesjes zijn of omdat de fabrikant of importeur de wet overtreedt door geen statiegeld te heffen. Of omdat ze buiten de statiegeldwet vallen natuurlijk.”

Hij vervolgt: “Als we een afname van 90 procent willen realiseren, dan moet er gewoon statiegeld komen op álle plastic flesjes. Als we zo door blijven gaan als nu zal dit niet gebeuren, hoeveel reclameposters je ook ophangt of reclamefilmpjes je ook maakt.”

Beschadigde flesjes en verdwenen etiketten

Sinds april houdt Dirk ook bij in welke vorm hij de flesjes aantreft. “De helft van de plastic flesjes was gedeukt, platgereden of kapotgemaaid. Beschadigde flesjes worden niet geaccepteerd door de meeste innamemachines en het varieert per supermarkt of ze alsnog handmatig worden ingenomen. Het is in elk geval bijna altijd gedoe.” Zo verzucht hij. “En voor de flesjes zonder etiket krijg je geen statiegeld, want er is geen bewijs dat er ooit statiegeld voor is betaald. Spa is daarbij de koploper, de papieren etiketten laten heel snel los, die worden lachend rijk van statiegeld: wel innemen, niet uitbetalen.”

Effect hiervan is volgens Dirk dat mensen beschadigde flesjes en flesjes zonder etiket niet zomaar oprapen voor het geld. “Want je krijgt krijg je er toch niets voor. Dat remt het effect van statiegeld. Dat wordt nog wat met de blikjes straks, want die vind ik nog veel vaker plat of beschadigd en waar je een flesje nog wel eens in model terug kan brengen, lukt dat met een blikje nooit”.

Statiegeld op blikjes en andere ontwikkelingen

Groot is benieuwd welk effect het statiegeld op blikjes volgend jaar zal hebben. Dit jaar zag hij nog een toename van 14 procent, maar hij verwacht een grote afname van de blikjes in het zwerfafval. Ook voorziet hij een verdere uitwijk naar andere drankverpakkingen. “Afgelopen jaar stapten verschillende fabrikanten over op kleine drankpakken vol slecht recyclebaar plastic die buiten de statiegeldregelingen en -plannen vallen. Dirk voert online campagne tegen deze verpakkingen en dit leidde er al toe dat Jumbo vorig jaar het eigen merk water in drankkartons uit de schappen haalde en recent stopte Albert Heijn met de verkoop van de pakken met ontzilt zeewater. “Maar er zijn nog genoeg andere merken die deze rotpakken gebruiken, Bar-le-duc en Earth Water bijvoorbeeld, en er verschijnen ook steeds weer nieuwe drankjes in deze rotpakken”.

Statiegeld op alle drankverpakkingen

Uiteindelijk stelt Groot dat op alle drankverpakkingen statiegeld moet worden geheven. “Want volgend jaar zullen we zo goed als zeker meer van die kleine glazen bierflesjes zonder statiegeld gaan vinden. Carlsberg komt er aan met zogenaamde papieren bierflessen en wie weet wat ze nog meer verzinnen. Drankkartons in de vorm van een blikje bestaan ook al lang en de kant-en-klare bekers zijn ook in opmars. Zolang de wet vol mazen zit zullen er gewiekste vissen doorheen zwemmen. Dat hebben ze altijd gedaan en zullen ze altijd blijven doen”.


Over de Zwerfinator

Dirk Groot – De Zwerfinator – raapt actief zwerfafval en probeert daar zoveel mogelijk lol bij te maken. Hij laat dit zien op Social Media, schrijft columns, geeft lezingen en gastlessen, is gespecialiseerd in zwerfafvalonderzoek en -analyse en adviseert op basis van zijn onderzoeken. Hij bedacht #zwerfie-bingo en #zwerfie-Hold’em, werd verkozen tot nummer 1 in de Duurzame 100 van Trouw in 2019, werd Waterlander van het jaar en ontving een Groen Lintje van GroenLinks.


Aan de onderzoeken van Zwerfinator wordt regelmatig aandacht besteed in landelijke en regionale media. Zijn Antaflu-Experiment leidde ertoe dat deze veel gevonden plastic snoepwikkel nu niet meer van plastic is, maar van papier. Samen met Plastic Soup Surfer Merijn Tinga voerde hij diverse campagnes zoals Operatie Knetterbal en Operatie Spatplastic waardoor veel winkelketens besloten geen letterlijk wegwerpplastic zoals vuurwerk met plastic, waterballonnen en plastic confetti meer te verkopen.

Contact

Dirk Groot

Email: info@zwerfinator.nl

Telefoon: 06-81503456


  • 0
Zwerfinator

Maatregelen tegen wegwerpbekers niet effectief

Category:Nieuws Tags : 

Wie komend Pinksterweekend gaat wandelen of fietsen, ziet ze ongetwijfeld liggen: wegwerpbekers. Ze liggen werkelijk overal en volgens zwerfafvalonderzoeker ‘Zwerfinator’ Dirk Groot en ‘Plastic Soup Surfer’ Merijn Tinga schiet de aangekondigde wetgeving die hier iets tegen moet doen volledig tekort. Ze baseren dit op een onderzoek waarvoor data van meer dan 40,000 rondslingerende wegwerpbekers werd verzameld.

“De manier waarop de overheid de opruimkosten van bekers wil gaan doorbelasten geeft de industrie niet genoeg prikkels om te veranderen, de extra heffing op de beker bij aankoop zal het gedrag van de consument na consumptie niet veranderen en bovendien is het niet mogelijk om eerlijk door te belasten omdat van de meeste bekers niet kan worden bepaald welk bedrijf ze heeft gemaakt of verkocht.” Groot en Tinga zien meer geld in een statiegeldsysteem voor bekers om het probleem goed aan te pakken.


4 miljard wegwerpbekers per jaar.

In Nederland gebruiken we volgens overheidscijfers 11 miljoen wegwerpbekers per dag, oftewel 4 miljard per jaar. Gemiddeld worden deze slechts 7 minuten gebruikt, daarna worden ze weggegooid. Een flink deel dus in de natuur of op straat. Veel bekers lijken van karton, maar bevatten een plastic coating. “In de lijst van meest gevonden verpakkingen staan wegwerpbekers op de vierde plek. De wegwerpbeker is hét symbool van de wegwerpmaatschappij”, zegt Tinga.

Opruimkosten doorbelasten ondoenlijk
5 januari 2023 gaat naar verwachting de zogenoemde Uitgebreide productenverantwoordelijkheid (UPV) in. Die bepaalt dat producenten van plastic verpakkingen zoals wegwerpbekers moeten betalen voor het opruimen van ‘hun’ zwerfafval. Idee is dat ‘de vervuiler betaalt’, maar ook dat fabrikanten een prikkel krijgen hun bedrijfsmodel te veranderen. Voor hun rapport analyseerden Groot en Tinga informatie over 42.822 rondslingerende wegwerpbekers die Nederlanders fotografeerden tijdens de zogenoemde #CupCount campagne. 53% hiervan bleek niet te herleiden tot een producent doordat er geen merk of andere informatie op staat. Groot: “Hierdoor is het onmogelijk de kosten op een eerlijke en goede manier door te belasten.”

Opruimkosten te laag
Groot en Tinga berekenden verder dat de opruimkosten per geproduceerde beker uitkomen op slechts 0,0006 euro. “Het is een illusie te denken dat dit invloed heeft op de productie van wegwerpbekers”, zegt Tinga. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er veel drinkbekers in de natuur liggen die buiten de nieuwe wetgeving vallen. Het gaat om afgesloten verpakkingen voor bijvoorbeeld ijskoffie of yoghurtdranken.

Extra heffing leidt niet tot ander gedrag
Verder mogen ondernemers vanaf juli volgend jaar wegwerpbekers en andere -maaltijdverpakkingen niet meer gratis meegeven aan klanten. Die moeten daar extra voor betalen. Ook hiervan is weinig te verwachten. Groot: “Van de gevonden wegwerpbekers met merk, zijn de meeste A-merken. Klanten hebben daar dus een relatief hoge prijs voor betaald. Toch weerhoudt dit mensen er niet van ze op de grond te gooien. De aankoopprijs zegt namelijk niets over de waarde na gebruik: die blijft nul.”

Wat wel werkt: statiegeld
Groot en Tinga pleiten dan ook voor een andere oplossing: stoppen met het gebruik van alle eenmalige bekers voor ‘on-the-go’ en overstappen op herbruikbare bekers met statiegeld. “Statiegeld is bewezen effectief tegen zwerfafval. Zo vind ik sinds de invoering van statiegeld op plastic flesjes in juli 2021 70% minder van zulke flesjes”, zegt Groot. In de tussentijd moet er volgens hen een verplichte qr-code op wegwerpbekers komen zodat producenten makkelijk te herleiden zijn. Ook moeten mazen in de wet worden gedicht door alle bekers op te nemen in de regelgeving. Tinga: “Als morgen wegwerpbekers op straat verboden worden, hoeft er geen kopje koffie minder om gedronken te worden. Alle oplossingen liggen voorhanden. Gezien de staat van onze aarde moet ‘hergebruik’ zo snel mogelijk de nieuwe norm worden.”

McDonald’s koploper
Andere uitkomsten uit de analyse van 42.822 gefotografeerde bekers:
• Zwerfafvalbekers liggen breed verspreid, ook ver van verkooppunten.
• Onder de bekers met merk is McDonald’s koploper (17,6% van alle bekers).
• Driekwart van de bekers zijn van karton met een plastic coating, de overige 25% zijn volledig van plastic.
• Slechts de helft van de vastgelegde bekers zijn koffiebekers, de rest zijn bekers voor o.a. milkshake, frisdrank, bier, zuivel en ijs.
• Sinds kort moeten er van de EU logo’s op wegwerpbekers staan die aangeven dat ze plastic bevatten. Dit voorkomt niet dat bekers op straat worden gegooid.
• De EU-logo’s staan niet op ijsbekers, terwijl deze van dezelfde materialen zijn gemaakt als drinkbekers. Dit is een direct gevolg van de wet die alleen over drinkbekers spreekt.

Over Zwerfinator en Plastic Soup Surfer
Dirk Groot doet sinds 2016 als Zwerfinator gedetailleerd onderzoek naar zwerfafval op eigen initiatief en in opdracht van gemeenten en bedrijven. Merijn Tinga zet zich als Plastic Soup Surfer al jaren in tegen plasticvervuiling. Ze werken regelmatig samen tijdens onderzoeken of campagnes. Met eerder campagnes wisten ze vuurwerk in Nederland plastic vrij te krijgen, waterballonnen en plastic confetti uit de schappen te verbannen en keelpastille fabrikant “Antaflu’ over te laten stappen van plastic- naar waspapieren snoepwikkels.


Tinga surft in juli van Brussel naar Amsterdam op een surfboard gemaakt van wegwerpbekers. Daarmee voert hij campagne voor herbruikbare bekers en tegen wegwerpbekers.Groot is de komende maanden druk met verschillende zwerfafvalonderzoeken onderzoeken door het hele land en zal daarbij ook nauwlettend de ontwikkeling van de zwerfafvalbekers in de gaten blijven houden.

Meer weten? Lees dan ook het volledige rapport: Rapport #CupCount Campaign – De werkelijke kosten van de wegwerpbeker.pdf


Voor quotes en interviews:
Dirk Groot (Zwerfinator)
info@zwerfinator.nl
06 81 50 34 56

Merijn Tinga
merijn@plasticsoupsurfer.org
06 12 33 72 45


  • 0

Zwerfinator ziet sterke afname plastic flesjes in zwerfafval

Category:Nieuws,Uncategorized Tags : 

Uit de metingen van Zwerfinator Dirk Groot blijkt dat door statiegeld de hoeveelheid plastic flesjes in het zwerfafval inmiddels 70 procent is afgenomen. Een opmerkelijk snelle vermindering, zeker omdat de wetgeving onduidelijk en onvolledig is, de uitvoering tekortkomingen kent en het aantal inleverpunten nauwelijks is toegenomen zoals was beloofd.

70 procent minder

Groot is blij om te zien dat het statiegeld echt werkt. In het vierde kwartaal van 2021 nam het aantal plastic flesjes per kilometer in zijn onderzoeken af van gemiddeld 9,7 naar 2,9 stuks. Een afname van 70 procent. “Dat is sneller en meer dan ik zelf had verwacht”, zo zegt hij, “en natuurlijk zijn dit nog maar eerste bevindingen, over een jaar kunnen we pas een goed oordeel vellen, maar alles wijst erop dat het goed werkt.”

Read More

  • 1

De statiegeld-schwalbe van de supermarkten

Category:Uncategorized Tags : 

Als een konijn uit de hoge hoed komen supermarkten met “hygiëne` als een nieuw argument om geen blikjes in te hoeven nemen als er straks statiegeld op zit. De inhoud van lege blikjes is namelijk zomaar opeens vies en een gevaar voor de andere producten in de supermarkt. U weet wel, die producten die bijna allemaal in plastic voorverpakt de supermarkt binnenkomen en verlaten. Kaas en vleeswaren gaat het dan bijvoorbeeld om volgens de heer Roorda van het CBL. Alsof die in het magazijn open en bloot naast de statiegeldmachine liggen. Ik zie trouwens dat de flessen die nu worden ingezameld in grote plastic zakken terechtkomen, waardoor ze geen gevaar zijn voor de hygiëne. Dat kan met die blikjes ook. Wat is het probleem?

Tijdens mijn zwerfafvalonderzoeken zie ik op veel parkeerterreinen van supermarkten dat ze het helemaal niet zo nauw nemen met die hygiëne. Het parkeerterrein wordt wel geveegd, maar de randen van het terrein liggen vaak vol troep dat zelden wordt opgeruimd en prullenbakken zijn vaak overvol omdat ze te laat geleegd worden. Kijk niet vreemd op als u er ´s avonds ratten ziet lopen. Aan de voorkant van de winkel staan een paar tonnen met daarop de tekst dat ze Supporter van Schoon zijn, aan de achterkant bij het magazijn is daar nogal eens weinig van te merken.

Als alternatief komen de supermarkten met de oplossing dat er onbemande kiosken moeten komen waar de blikjes dan ingeleverd moet worden. Dat wordt een drama. Bij het inleveren van mijn gevonden flesjes heb ik nu al vaak te maken met machines die niet alles accepteren omdat flesjes beschadigd zijn of dat de streepjescode niet goed kan worden gelezen. Dan roep ik er iemand bij van de supermarkt en ik word dan meestal prima en vriendelijk geholpen. Hoe gaat dat gebeuren bij een onbemande kiosk? Waar komt die trouwens te staan? En hoe past dat binnen het bestemmingsplan van mijn gemeente, welke langdurige procedure moet daarvoor worden doorlopen en hoe zit het daar dan met de milieuaspecten als het allemaal zo onhygiënisch is?

De supermarkten verwijzen naar landen waarin ook met onbemande kiosken wordt gewerkt. Ze noemen daarbij Azië en de VS. Landen ver weg met een heel ander soort infrastructuur en een andere cultuur dan de onze. Wat ze niet vertellen is dat er ook veel landen zijn waar met succes en zonder problemen gewoon alle drankverpakkingen bij de supermarkten kunnen worden ingeleverd. Landen heel dichtbij die op ons lijken. Europese landen. In de strijd om statiegeld werden door de partijen die tegen statiegeld zijn steeds allerlei praktische bezwaren opgeworpen die in die landen al lang zijn opgelost en ze houden stug vol om dit maar vooral te negeren en niet te noemen.

Als het op ruimte in het magazijn aan komt: blikjes en flesjes kunnen na inname worden geplet, er bestaan al prachtige oplossingen voor. In de magazijnen is er trouwens genoeg ruimte. Lege blikjes en flesjes nemen niet meer ruimte in dan gevulde blikjes. Zeker niet als ze geplet zijn. Dagelijks komen er vrachtwagens spullen leveren en die kunnen ingenomen drankverpakkingen meteen weer mee terugnemen.

En ja, als supermarkt is het logisch dat het oneerlijk voelt dat alleen daar flesjes en blikjes kunnen worden ingeleverd. Daarom moeten er ook snel inleverpunten komen op bijvoorbeeld treinstations en tankstations, zoals ons ook is beloofd, maar waar nog helemaal niets van terecht is gekomen. We moeten het makkelijker maken, niet moeilijker. En dat laatste is wat de supermarkten willen doen.

En dan klagen ze nog over de kosten. De vergoeding die ze krijgen voor het innemen van blikjes en flesjes zou niet genoeg opbrengen om de kosten te dekken. Dat kan natuurlijk op zich makkelijk worden opgelost door de prijs met vijf cent te verhogen of door deze kosten op een andere manier door te berekenen. Er is al een grote afvalstroom bij de supermarkten. De dozen bijvoorbeeld waarin alles wordt aangeleverd. Maar ook datgene wat niet verkocht is. Dat kost ook allemaal tijd en geld en daar hoor ik ze niet over zeuren. Dat rekenen ze ook gewoon aan ons door.

Ik heb er ook geen probleem mee als de overheid hier de supermarkten financieel bij steunt. Uit mijn onderzoeken blijkt hoe goed statiegeld werkt. Er liggen veel minder plastic flesjes op straat en er liggen veel minder plastic flesjes in de openbare prullenbakken. De afname is spectaculair te noemen, ondanks dat het systeem nog zo vol kinderziektes zit. Als straks ook de blikjes statiegeld hebben, dan gaat dat overheden gewoon veel kosten schelen bij het opruimen en ook bij het legen van prullenbakken en het verwerken van dit afval. Bijna de helft van het volume van het afval in prullenbakken bestaat uit drankverpakkingen. Statiegeld zorgt er dus voor dat die bakken minder vaak geleegd hoeven worden en dat scheelt een hoop geld. En zwerfafval, want volle prullenbakken zijn een grote bron van zwerfafval.

De optie van de kiosken is niet realistisch. Dat weten de supermarkten ook. Het is gewoon een vertragingstactiek. Het klassieke meestribbelen waarmee ze statiegeld al zo lang hebben kunnen uitstellen. Hopelijk hebben ze het in Den Haag ook door en wordt er gewoon goede wetgeving gemaakt waarin nu eens goed wordt bepaald dat wie drankverpakkingen met statiegeld verkoopt die ook op dezelfde locatie moet innemen.

Met een goede wet gebruiken de ondernemers hun creativiteit om het probleem op te lossen in plaats van uitvluchten te verzinnen. Laten we niet in deze schwalbe trappen.

Deze column verscheen op 16 November 2021 op LinkedIn


  • 0

Not that Innocent

Category:Columns Tags : 

Hit me baby one more time! Zag ik dat goed op die Abri? Is er een fabrikant van vruchtensappen die vraagt of er ook statiegeld op plastic sapflesjes komt? Droom ik? Maak me wakker. Sla me nog een keer. Ik trap op de rem van mijn fiets, steek over waar het helemaal niet mag en inderdaad. Innocent Drinks doet dat gewoon. Ze hebben er zelfs een petitie voor in het leven geroepen!

Ik zou bijna gaan staan juichen, maar ik vermoed een adder onder het gras. Nou ja vermoeden? En onder het gras? Nee niet bepaald. Die adder zie ik zo. Ik zie hier een vreemde actie van Coca-Cola.

Read More

  • 0

In het pak genaaid

Category:Columns Tags : 

De gang bij de voordeur van mijn huis ziet er uit als een bibliotheek. Planken vol boeken. De ene helft is van mijn vrouw, de andere helft van mij. En op dat deel van mij staan alleen maar wielerboeken. Ik ben er gek op. Ik verslind ze. Ik geniet ervan. En bovenal leer ik er van.

Ik ben een wielerliefhebber. Niet dat ik een actieve wielrenner ben. Zelfs geen toerfietser meer. Ik kijk graag naar wielrennen op TV en momenteel zijn het hoogtijdagen, de tour is namelijk bezig. La Grande Boucle. De kleine koningin.

Read More