Tag Archives: statiegeld

  • 0
Zwerfinator

Maatregelen tegen wegwerpbekers niet effectief

Category:Nieuws Tags : 

Wie komend Pinksterweekend gaat wandelen of fietsen, ziet ze ongetwijfeld liggen: wegwerpbekers. Ze liggen werkelijk overal en volgens zwerfafvalonderzoeker ‘Zwerfinator’ Dirk Groot en ‘Plastic Soup Surfer’ Merijn Tinga schiet de aangekondigde wetgeving die hier iets tegen moet doen volledig tekort. Ze baseren dit op een onderzoek waarvoor data van meer dan 40,000 rondslingerende wegwerpbekers werd verzameld.

“De manier waarop de overheid de opruimkosten van bekers wil gaan doorbelasten geeft de industrie niet genoeg prikkels om te veranderen, de extra heffing op de beker bij aankoop zal het gedrag van de consument na consumptie niet veranderen en bovendien is het niet mogelijk om eerlijk door te belasten omdat van de meeste bekers niet kan worden bepaald welk bedrijf ze heeft gemaakt of verkocht.” Groot en Tinga zien meer geld in een statiegeldsysteem voor bekers om het probleem goed aan te pakken.


4 miljard wegwerpbekers per jaar.

In Nederland gebruiken we volgens overheidscijfers 11 miljoen wegwerpbekers per dag, oftewel 4 miljard per jaar. Gemiddeld worden deze slechts 7 minuten gebruikt, daarna worden ze weggegooid. Een flink deel dus in de natuur of op straat. Veel bekers lijken van karton, maar bevatten een plastic coating. “In de lijst van meest gevonden verpakkingen staan wegwerpbekers op de vierde plek. De wegwerpbeker is hét symbool van de wegwerpmaatschappij”, zegt Tinga.

Opruimkosten doorbelasten ondoenlijk
5 januari 2023 gaat naar verwachting de zogenoemde Uitgebreide productenverantwoordelijkheid (UPV) in. Die bepaalt dat producenten van plastic verpakkingen zoals wegwerpbekers moeten betalen voor het opruimen van ‘hun’ zwerfafval. Idee is dat ‘de vervuiler betaalt’, maar ook dat fabrikanten een prikkel krijgen hun bedrijfsmodel te veranderen. Voor hun rapport analyseerden Groot en Tinga informatie over 42.822 rondslingerende wegwerpbekers die Nederlanders fotografeerden tijdens de zogenoemde #CupCount campagne. 53% hiervan bleek niet te herleiden tot een producent doordat er geen merk of andere informatie op staat. Groot: “Hierdoor is het onmogelijk de kosten op een eerlijke en goede manier door te belasten.”

Opruimkosten te laag
Groot en Tinga berekenden verder dat de opruimkosten per geproduceerde beker uitkomen op slechts 0,0006 euro. “Het is een illusie te denken dat dit invloed heeft op de productie van wegwerpbekers”, zegt Tinga. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er veel drinkbekers in de natuur liggen die buiten de nieuwe wetgeving vallen. Het gaat om afgesloten verpakkingen voor bijvoorbeeld ijskoffie of yoghurtdranken.

Extra heffing leidt niet tot ander gedrag
Verder mogen ondernemers vanaf juli volgend jaar wegwerpbekers en andere -maaltijdverpakkingen niet meer gratis meegeven aan klanten. Die moeten daar extra voor betalen. Ook hiervan is weinig te verwachten. Groot: “Van de gevonden wegwerpbekers met merk, zijn de meeste A-merken. Klanten hebben daar dus een relatief hoge prijs voor betaald. Toch weerhoudt dit mensen er niet van ze op de grond te gooien. De aankoopprijs zegt namelijk niets over de waarde na gebruik: die blijft nul.”

Wat wel werkt: statiegeld
Groot en Tinga pleiten dan ook voor een andere oplossing: stoppen met het gebruik van alle eenmalige bekers voor ‘on-the-go’ en overstappen op herbruikbare bekers met statiegeld. “Statiegeld is bewezen effectief tegen zwerfafval. Zo vind ik sinds de invoering van statiegeld op plastic flesjes in juli 2021 70% minder van zulke flesjes”, zegt Groot. In de tussentijd moet er volgens hen een verplichte qr-code op wegwerpbekers komen zodat producenten makkelijk te herleiden zijn. Ook moeten mazen in de wet worden gedicht door alle bekers op te nemen in de regelgeving. Tinga: “Als morgen wegwerpbekers op straat verboden worden, hoeft er geen kopje koffie minder om gedronken te worden. Alle oplossingen liggen voorhanden. Gezien de staat van onze aarde moet ‘hergebruik’ zo snel mogelijk de nieuwe norm worden.”

McDonald’s koploper
Andere uitkomsten uit de analyse van 42.822 gefotografeerde bekers:
• Zwerfafvalbekers liggen breed verspreid, ook ver van verkooppunten.
• Onder de bekers met merk is McDonald’s koploper (17,6% van alle bekers).
• Driekwart van de bekers zijn van karton met een plastic coating, de overige 25% zijn volledig van plastic.
• Slechts de helft van de vastgelegde bekers zijn koffiebekers, de rest zijn bekers voor o.a. milkshake, frisdrank, bier, zuivel en ijs.
• Sinds kort moeten er van de EU logo’s op wegwerpbekers staan die aangeven dat ze plastic bevatten. Dit voorkomt niet dat bekers op straat worden gegooid.
• De EU-logo’s staan niet op ijsbekers, terwijl deze van dezelfde materialen zijn gemaakt als drinkbekers. Dit is een direct gevolg van de wet die alleen over drinkbekers spreekt.

Over Zwerfinator en Plastic Soup Surfer
Dirk Groot doet sinds 2016 als Zwerfinator gedetailleerd onderzoek naar zwerfafval op eigen initiatief en in opdracht van gemeenten en bedrijven. Merijn Tinga zet zich als Plastic Soup Surfer al jaren in tegen plasticvervuiling. Ze werken regelmatig samen tijdens onderzoeken of campagnes. Met eerder campagnes wisten ze vuurwerk in Nederland plastic vrij te krijgen, waterballonnen en plastic confetti uit de schappen te verbannen en keelpastille fabrikant “Antaflu’ over te laten stappen van plastic- naar waspapieren snoepwikkels.


Tinga surft in juli van Brussel naar Amsterdam op een surfboard gemaakt van wegwerpbekers. Daarmee voert hij campagne voor herbruikbare bekers en tegen wegwerpbekers.Groot is de komende maanden druk met verschillende zwerfafvalonderzoeken onderzoeken door het hele land en zal daarbij ook nauwlettend de ontwikkeling van de zwerfafvalbekers in de gaten blijven houden.

Meer weten? Lees dan ook het volledige rapport: Rapport #CupCount Campaign – De werkelijke kosten van de wegwerpbeker.pdf


Voor quotes en interviews:
Dirk Groot (Zwerfinator)
info@zwerfinator.nl
06 81 50 34 56

Merijn Tinga
merijn@plasticsoupsurfer.org
06 12 33 72 45


  • 0

Zwerfinator ziet sterke afname plastic flesjes in zwerfafval

Category:Nieuws,Uncategorized Tags : 

Uit de metingen van Zwerfinator Dirk Groot blijkt dat door statiegeld de hoeveelheid plastic flesjes in het zwerfafval inmiddels 70 procent is afgenomen. Een opmerkelijk snelle vermindering, zeker omdat de wetgeving onduidelijk en onvolledig is, de uitvoering tekortkomingen kent en het aantal inleverpunten nauwelijks is toegenomen zoals was beloofd.

70 procent minder

Groot is blij om te zien dat het statiegeld echt werkt. In het vierde kwartaal van 2021 nam het aantal plastic flesjes per kilometer in zijn onderzoeken af van gemiddeld 9,7 naar 2,9 stuks. Een afname van 70 procent. “Dat is sneller en meer dan ik zelf had verwacht”, zo zegt hij, “en natuurlijk zijn dit nog maar eerste bevindingen, over een jaar kunnen we pas een goed oordeel vellen, maar alles wijst erop dat het goed werkt.”

Read More

  • 1

De statiegeld-schwalbe van de supermarkten

Category:Uncategorized Tags : 

Als een konijn uit de hoge hoed komen supermarkten met “hygiëne` als een nieuw argument om geen blikjes in te hoeven nemen als er straks statiegeld op zit. De inhoud van lege blikjes is namelijk zomaar opeens vies en een gevaar voor de andere producten in de supermarkt. U weet wel, die producten die bijna allemaal in plastic voorverpakt de supermarkt binnenkomen en verlaten. Kaas en vleeswaren gaat het dan bijvoorbeeld om volgens de heer Roorda van het CBL. Alsof die in het magazijn open en bloot naast de statiegeldmachine liggen. Ik zie trouwens dat de flessen die nu worden ingezameld in grote plastic zakken terechtkomen, waardoor ze geen gevaar zijn voor de hygiëne. Dat kan met die blikjes ook. Wat is het probleem?

Tijdens mijn zwerfafvalonderzoeken zie ik op veel parkeerterreinen van supermarkten dat ze het helemaal niet zo nauw nemen met die hygiëne. Het parkeerterrein wordt wel geveegd, maar de randen van het terrein liggen vaak vol troep dat zelden wordt opgeruimd en prullenbakken zijn vaak overvol omdat ze te laat geleegd worden. Kijk niet vreemd op als u er ´s avonds ratten ziet lopen. Aan de voorkant van de winkel staan een paar tonnen met daarop de tekst dat ze Supporter van Schoon zijn, aan de achterkant bij het magazijn is daar nogal eens weinig van te merken.

Als alternatief komen de supermarkten met de oplossing dat er onbemande kiosken moeten komen waar de blikjes dan ingeleverd moet worden. Dat wordt een drama. Bij het inleveren van mijn gevonden flesjes heb ik nu al vaak te maken met machines die niet alles accepteren omdat flesjes beschadigd zijn of dat de streepjescode niet goed kan worden gelezen. Dan roep ik er iemand bij van de supermarkt en ik word dan meestal prima en vriendelijk geholpen. Hoe gaat dat gebeuren bij een onbemande kiosk? Waar komt die trouwens te staan? En hoe past dat binnen het bestemmingsplan van mijn gemeente, welke langdurige procedure moet daarvoor worden doorlopen en hoe zit het daar dan met de milieuaspecten als het allemaal zo onhygiënisch is?

De supermarkten verwijzen naar landen waarin ook met onbemande kiosken wordt gewerkt. Ze noemen daarbij Azië en de VS. Landen ver weg met een heel ander soort infrastructuur en een andere cultuur dan de onze. Wat ze niet vertellen is dat er ook veel landen zijn waar met succes en zonder problemen gewoon alle drankverpakkingen bij de supermarkten kunnen worden ingeleverd. Landen heel dichtbij die op ons lijken. Europese landen. In de strijd om statiegeld werden door de partijen die tegen statiegeld zijn steeds allerlei praktische bezwaren opgeworpen die in die landen al lang zijn opgelost en ze houden stug vol om dit maar vooral te negeren en niet te noemen.

Als het op ruimte in het magazijn aan komt: blikjes en flesjes kunnen na inname worden geplet, er bestaan al prachtige oplossingen voor. In de magazijnen is er trouwens genoeg ruimte. Lege blikjes en flesjes nemen niet meer ruimte in dan gevulde blikjes. Zeker niet als ze geplet zijn. Dagelijks komen er vrachtwagens spullen leveren en die kunnen ingenomen drankverpakkingen meteen weer mee terugnemen.

En ja, als supermarkt is het logisch dat het oneerlijk voelt dat alleen daar flesjes en blikjes kunnen worden ingeleverd. Daarom moeten er ook snel inleverpunten komen op bijvoorbeeld treinstations en tankstations, zoals ons ook is beloofd, maar waar nog helemaal niets van terecht is gekomen. We moeten het makkelijker maken, niet moeilijker. En dat laatste is wat de supermarkten willen doen.

En dan klagen ze nog over de kosten. De vergoeding die ze krijgen voor het innemen van blikjes en flesjes zou niet genoeg opbrengen om de kosten te dekken. Dat kan natuurlijk op zich makkelijk worden opgelost door de prijs met vijf cent te verhogen of door deze kosten op een andere manier door te berekenen. Er is al een grote afvalstroom bij de supermarkten. De dozen bijvoorbeeld waarin alles wordt aangeleverd. Maar ook datgene wat niet verkocht is. Dat kost ook allemaal tijd en geld en daar hoor ik ze niet over zeuren. Dat rekenen ze ook gewoon aan ons door.

Ik heb er ook geen probleem mee als de overheid hier de supermarkten financieel bij steunt. Uit mijn onderzoeken blijkt hoe goed statiegeld werkt. Er liggen veel minder plastic flesjes op straat en er liggen veel minder plastic flesjes in de openbare prullenbakken. De afname is spectaculair te noemen, ondanks dat het systeem nog zo vol kinderziektes zit. Als straks ook de blikjes statiegeld hebben, dan gaat dat overheden gewoon veel kosten schelen bij het opruimen en ook bij het legen van prullenbakken en het verwerken van dit afval. Bijna de helft van het volume van het afval in prullenbakken bestaat uit drankverpakkingen. Statiegeld zorgt er dus voor dat die bakken minder vaak geleegd hoeven worden en dat scheelt een hoop geld. En zwerfafval, want volle prullenbakken zijn een grote bron van zwerfafval.

De optie van de kiosken is niet realistisch. Dat weten de supermarkten ook. Het is gewoon een vertragingstactiek. Het klassieke meestribbelen waarmee ze statiegeld al zo lang hebben kunnen uitstellen. Hopelijk hebben ze het in Den Haag ook door en wordt er gewoon goede wetgeving gemaakt waarin nu eens goed wordt bepaald dat wie drankverpakkingen met statiegeld verkoopt die ook op dezelfde locatie moet innemen.

Met een goede wet gebruiken de ondernemers hun creativiteit om het probleem op te lossen in plaats van uitvluchten te verzinnen. Laten we niet in deze schwalbe trappen.

Deze column verscheen op 16 November 2021 op LinkedIn


  • 0

Not that Innocent

Category:Columns Tags : 

Hit me baby one more time! Zag ik dat goed op die Abri? Is er een fabrikant van vruchtensappen die vraagt of er ook statiegeld op plastic sapflesjes komt? Droom ik? Maak me wakker. Sla me nog een keer. Ik trap op de rem van mijn fiets, steek over waar het helemaal niet mag en inderdaad. Innocent Drinks doet dat gewoon. Ze hebben er zelfs een petitie voor in het leven geroepen!

Ik zou bijna gaan staan juichen, maar ik vermoed een adder onder het gras. Nou ja vermoeden? En onder het gras? Nee niet bepaald. Die adder zie ik zo. Ik zie hier een vreemde actie van Coca-Cola.

Read More

  • 0

In het pak genaaid

Category:Columns Tags : 

De gang bij de voordeur van mijn huis ziet er uit als een bibliotheek. Planken vol boeken. De ene helft is van mijn vrouw, de andere helft van mij. En op dat deel van mij staan alleen maar wielerboeken. Ik ben er gek op. Ik verslind ze. Ik geniet ervan. En bovenal leer ik er van.

Ik ben een wielerliefhebber. Niet dat ik een actieve wielrenner ben. Zelfs geen toerfietser meer. Ik kijk graag naar wielrennen op TV en momenteel zijn het hoogtijdagen, de tour is namelijk bezig. La Grande Boucle. De kleine koningin.

Read More

  • 0

De statiegeldloper

Category:Columns Tags : 

Een paar weken terug ging ik erg vroeg op pad om zwerfafvalonderzoek te doen. Er moesten uren en kilometers gemaakt worden voor het jaarlijkse onderzoek in en voor gemeente Purmerend. De verzamelde data wordt gebruikt om zwerfafval gericht te bestrijden en om te toetsen of dat ook het gewenste resultaat heeft. In 2020 jaar lag er in Purmerend 40 procent minder zwerfafval dan in 2018. Dat lijkt dus wel snor te zitten.

Ik begon bij een skatebaan en raapte er aardig wat zwerfafval, waaronder veel blikjes en ook nog wat plastic flesjes. Een aantal met statiegeld, dat was net officieel ingevoerd. Toch een leuke fooi. De opbrengst belandt in de spaarpotten van de kinderen.

Read More